Makale Gönder
Olmasını İstediğiniz Makaleyi Gönderin Ekleyelim
Arkadaşına Gönder
» Formula 1: Süspansiyon ve Diğer Sistemleri
Kategori:F1 | Tarih:24-05-09 | Okunma:2313 | Populerlik:1/5 | Sende Oyla:


Süspansiyon,Bir Formula 1 aracındaki süspansiyon yapısı, bir binek aracındakine tamamen benzer parçalardan oluşur.  Bu parçalar; yaylar, amortisör ve darbe önleyici çubuklardan oluşur. Araba süspansiyonlarının nasıl çalıştığı hakkındaki makalemizde bu parçaları detaylı olarak incelemiş ve Formula 1 araç süspensiyonlarından da bahsetmiştik. Bu kısmı burada daha basit tutarak, nerdeyse bütün Formula 1 araçlarının, çift süspansiyon kolu bulundurduğunu belirtelim.  Her yarıştan önce, takım çalışanları, aracın güvenli frenleme ve dönüş yapabilmesi ve bu esnada araç kontrolünün de sağlanabilmesini için süspansiyon ayarlarında değişiklik yaparlar.

Frenler
Formula 1 araçlarında disk fren parçalarının hepsinin bulunduğunu zaten biliyorsunuzdur. Ancak en büyük fark, Formula 1 araçlarında kullanılan frenlerin, 300 km üzerinde giden bir aracı durdurması gerektirdiğidir. Bunun sonucunda, frenler kullanıldığı zaman çok yüksek derecede ısınırlar.  Bu ısınmadan kaynaklanan aşınma ve yıpranmaları azaltmak için karbon fiber diskler ve pedallar kullanılmaya başlanmıştır. Bu fren sistemleri çok hafif olmalarına karşın,  750° C’de en yüksek performansı verebilecek şekilde çalışırlar. Fren disklerinin yanlarında bulunan delikler, ısının hızlı bir şekilde düşmesini sağlar. Ayrıca, lastiklerin orta kısmında bulunan ve hava girişini sağlayan kanallar sayesinde de fren soğutması desteklenir. Farklı fren gereksinimlerine göre bu hava kanalları, değişik şekillerde yapılandırılır.

Lastikler
Bir Formula 1 yarış aracındaki belki de en önemli kısım lastiklerdir. Aracın piste temasını ve ilerlemesini sağlayan tek şey lastiklerdir. Bu şu anlama gelir: Aracın bütün temel sistemleri (motor, süspansiyon ve frenler), lastikler sayesinde görevlerini yerine getirirler. Eğer lastikler iyi bir performansta çalışmıyorsa, ona bağlı olarak işlevini yerine getiren sistemlerde düşük performansta çalışacak, dolayısıyla araç ta iyi bir performansta yakalayamayacaktır.

Formula 1 araçlarında bulunan her parça gibi lastik kullanımı de belli kurallara tabidir.  Düz lastikler (üzerlerinde herhangi bir oyuk bulunmaz ve yerle geniş bir temas sağlar), 1960 lı yıllarda çıkmış ve 1998 yılına kadar kullanılmıştır. Daha sonra, yarışlarda dönüş hızını azaltmak ve rekabeti artırmak için FIA bu kuralları değiştirmiştir. Şimdi ki Formula 1 araçlarında; ön lastikler 30 ile 37,5 santimetre, arka lastikler ise 35 ile 37,5 santimetre arasında olmak zorundadır. Ayrıca dört adet, lastik etrafında uzunlamasına devam eden oyuk bulunmalıdır. Bu oyuklar, en az 2.5 milimetre derinlikte ve 50 milimetre genişlikte olmalıdır. Yağmurlu/ıslak  zeminlerde; yoldaki suyu, lastiklerdeki kanallar vasıtasıyla etrafa dağıtarak aracın yol tutuşunu sağlayan geçiş (intermediate) ve ıslak zemin (wet) lastikleri kullanılır.

Formula 1 araçlarında kullanılan lastikler, çok yumuşak kauçuk içeren maddelerden yapılır. Bu sayede, lastiklerdeki ısı yükseldikçe, bu kauçuklar yola yapışır ve araçların yol tutuşunu yükseltici etki yapar. Yarışlarda kullanılan lastikler, en iyi performansı yüksek ısılara ulaştıkları zaman sağlar. Bu yüzden, yarıştan önce ısınmaları sağlanır. Lastikler, yarış boyunca dayanıklılığını yitirirler. Bir Formula 1 aracının lastiği, en fazla 200km kullanılacak şekilde tasarlanır.

Çekiş kontrol sistemi, lastiklerin özellikle viraj dönüşlerinde, boş dönmesini (patinaj) önleyerek daha uzun süre kullanılmasını sağlar. Çekiş kontrol sistemi; lastiklerin dönüş hızıyla, aracın hızını, yüzeye orantılayarak kıyaslamaya yarayan alıcılar içerir.  Eğer, lastikler yüzeye kıyasla daha hızlı bir dönüş yapıyorsa, motor hızı otomatik olarak düşürülür (Lastiklerin patinaj yapmaya yakın olduğuna dair bir uyarıcı bulunur). Çekiş kontrol sistemi, modern Formula 1 tarihinde pek çok kez izin verilen ve yasaklanan bir sistem olmuştur. 2002 sezonundan bu yana izin verilen bu sistem, 2008 sezonuyla birlikte tekrar yasaklanmıştır.

Direksiyon
Bir Formula 1 aracının direksiyonu, normal bir binek aracının direksiyonuyla çok az benzer özellikler içerir. Üzerinde bir çok düğme, anahtar vs. bulunduran direksiyon, aracın komuta merkezidir. Yarış esnasında pilot, aracın performansını artırmak için, sadece bir parmak hareketiyle neredeyse her ayarı değiştirebilir (vites değişimleri, yakıt karışımı, fren dengesi ve daha pek çok şey). Ve bütün bu işleri yapabilen bu direksiyon, normal bir binek aracı direksiyonun neredeyse yarısı büyüklüktedir.

Kurallar gereği bir pilot, direksiyon hariç herhangi bir parçayı sökmeden, aracın içinden 5 saniye içerisinde çıkabilmelidir. Bu yüzden, araç direksiyonu bir soket ile monte edilmiştir ve çok kolay bir şekilde takılıp çıkartılabilir.

Formula 1 yarışları bir takım çalışmasıdır. Her takımda, yarış sezonunda başarılı olmak için çalışan yüzden fazla kişi bulunur. Bir sonraki bölümde bunları öğreneceğiz.

» Devamını Okumak İçin Tıklayın | Formula 1: Yarış Takımı


Benzer Makaleler
Otomobil